Μαραθόκαμπος Σάμου

🏞️ Μαραθόκαμπος Σάμου – Παραδοσιακή Γοητεία στους Πρόποδες του Κέρκη

📍 Τοποθεσία & Γεωμορφολογία

Ο Μαραθόκαμπος βρίσκεται στο νοτιοδυτικό άκρο της Σάμου, απλωμένος αμφιθεατρικά στη νότια πλαγιά του όρους Κέρκης, στους πρόποδες του Φτεριά, σε υψόμετρο περίπου 400 μέτρων από τη θάλασσα. Από εκεί, αγναντεύει με θέα προς τα νότια τα Δωδεκάνησα, νοτιοδυτικά τους Φούρνους Κορσεών και απέναντι τη μικρή νησίδα Σαμιοπούλα.

Η περιφέρειά του καλύπτει έκταση 48,09 τ.χλμ., που αντιστοιχεί σχεδόν στο 10% της συνολικής έκτασης του νησιού. Το μεγαλύτερο μέρος της περιοχής είναι ορεινό, βραχώδες και άγονο, με άγρια φυσική ομορφιά και τοπία που κόβουν την ανάσα. Σε απόσταση περίπου 4 χιλιομέτρων βρίσκεται και ο παραθαλάσσιος οικισμός του Όρμου Μαραθοκάμπου.

🏘️ Αρχιτεκτονική & Παραδοσιακός Χαρακτήρας

Πρόκειται για ένα αυθεντικό μεσόγειο χωριό, χτισμένο αμφιθεατρικά με καμάρες και στενά δρομάκια, στις νότιες παρυφές του Κέρκη. Η πανοραμική του θέα εκτείνεται μέχρι τον κόλπο, την Πάτμο και το Αγαθονήσι, χαρίζοντας στον επισκέπτη μοναδικές εικόνες.

Ο Μαραθόκαμπος συγκαταλέγεται στα πλέον αναπτυσσόμενα τουριστικά κέντρα της Σάμου, καθώς συνδυάζει απέραντες παραλίες, πλούσια ιστορία και έντονη αρχιτεκτονική κληρονομιά. Παραμένει, ωστόσο, αυθεντικός και μακριά από τον μαζικό τουρισμό.

🏛️ Διοικητική Υπαγωγή

Η σημερινή Δημοτική Ενότητα Μαραθοκάμπου περιλαμβάνει:

• την Κοινότητα Μαραθοκάμπου

• την Κοινότητα Κουμαιίκων

• την Κοινότητα Σκουραιίκων

• την Κοινότητα Καλλιθέας

Μαζί με τη Δημοτική Ενότητα Καρλοβάσου απαρτίζουν τον Δήμο Δυτικής Σάμου, έναν από τους δύο διοικητικούς δήμους του νησιού.

Σύμφωνα με την απογραφή του 2011, ο πληθυσμός του Μαραθοκάμπου ανέρχεται σε 2.661 κατοίκους.

🏡 Συνοικισμοί & Περιοχές

Στην επικράτεια του Μαραθοκάμπου περιλαμβάνονται οι εξής οικισμοί:
🌳 Βελανιδιά
⚓ Όρμος Μαραθοκάμπου
🏖️ Βοτσαλάκια – Κάμπος
🌊 Λιμνιώνας – Αγία Κυριακή
⛰️ Παλαιοχώρι
🏞️ Ισώματα

🚗 Χιλιομετρικές Αποστάσεις

📍 13 χλμ από την πόλη του Καρλοβάσου
📍 33 χλμ από το Κοκκάρι
📍 45 χλμ από την πόλη της Σάμου (Βαθύ)
📍 32 χλμ από το Πυθαγόρειο
📍 31 χλμ από το Αεροδρόμιο Σάμου
📍 15 χλμ από το Λιμάνι Καρλοβάσου

🏛️ Ιστορία & Πρώτοι Κάτοικοι

🕰️ Από τη Βυζαντινή περίοδο ως τη Μεταβυζαντινή ανάπτυξη

Η ιστορία του Μαραθοκάμπου ξεκινά από τα Βυζαντινά χρόνια, οπότε και είχε ενεργό ρόλο στις ναυτικές και εμπορικές δραστηριότητες της αυτοκρατορίας. Οι αγιορείτες καλόγεροι κατέφθαναν συχνά στην περιοχή για να εμπορευθούν τα προϊόντα τους και να προμηθευτούν τα φημισμένα σαμιώτικα λάδι και κρασί.

Οι πρώτοι οικιστικοί πυρήνες στην περιοχή, όπως δείχνουν τα τοπωνύμια και οι τοπικές παραδόσεις, ανάγονται στην αρχαία Σάμο. Αν και η Δυτική και Κεντρική Σάμος παραμένουν λιγότερο τεκμηριωμένες ιστορικά, σε σύγκριση με την Ανατολική Σάμο και το Ηραίο, τα εκτεταμένα αρχαιολογικά ερείπια, με τείχη και ιερά, αποδεικνύουν σημαντική παρουσία.

⚓ Στρατηγικό σημείο με φυσικά λιμάνια

Κατά τους Μεταβυζαντινούς χρόνους, η Νοτιοδυτική Σάμος γνώρισε έντονη ανάπτυξη. Τα φυσικά της λιμάνια εξυπηρετούσαν το εμπόριο με τα Δωδεκάνησα και την ηπειρωτική Ελλάδα. Ο Βυζαντινός στόλος ελλιμενιζόταν στην περιοχή, ελέγχοντας τη θαλάσσια κυκλοφορία στο κεντρικό Αιγαίο.

🧱 Η ίδρυση του σημερινού Μαραθοκάμπου

Σύμφωνα με τον ιστορικό Εμμανουήλ Κρητικίδη (1869), ο Μαραθόκαμπος ιδρύθηκε το 1715, μετά την Οθωμανική κατάκτηση της Πελοποννήσου. Κατοικήθηκε από φυγάδες του Γυθείου, γνωστού παλαιότερα ως Μαραθονήσι, και από αυτό φαίνεται να πήρε και το όνομά του.

Ωστόσο, άλλες πηγές αναφέρουν ότι το όνομα προέρχεται από τα μάραθα που φύτρωναν στην περιοχή. Οι Τούρκοι το αποκαλούσαν Αϊοντοβαλή, δηλαδή «χωριό με τα μάραθα». Ο Αρχιεπίσκοπος Ιωσήφ Γεωργειρίνης (1666-1671) το αναφέρει ως «Μαραθόκαμπο» λόγω της αφθονίας των άγριων μαράθρων στην περιοχή.

📜 Τεκμηριωμένες πρώιμες αναφορές

Η ύπαρξη του Μαραθοκάμπου τεκμηριώνεται ήδη από το 1624, με μαρτυρία του ηγουμένου της Μονής Χοζοβιώτισσας Θεοδοσίου, που δηλώνει ότι γεννήθηκε στον Μαραθόκαμπο. Το 1632, ο οικισμός καταγράφεται με 73 εστίες στον κεφαλικό φόρο, ενώ το 1607 ο Μαραθοκαμπίτης Μιχάλης Ροδίτης δώρισε περιουσία στη Μονή Πάτμου.

🧭 Εποικισμός μετά την ερήμωση της Σάμου

Η δημιουργία του Μαραθοκάμπου συνδέεται με τον εποικισμό της Σάμου τον 16ο αιώνα, μετά την ερήμωση του 1476, όταν οι πειρατικές επιδρομές ανάγκασαν τους Σαμιώτες να εγκαταλείψουν το νησί.

Αρχικά, ο οικισμός βρισκόταν χαμηλότερα, στη θέση Λουκαίικα. Για λόγους ασφάλειας, πρόσβασης σε νερό ή άλλες ανάγκες, οι κάτοικοι μετακινήθηκαν στη σημερινή τοποθεσία. Η πρώτη οικιστική ανάπτυξη επικεντρώθηκε γύρω από την πλατεία της Λούγκας και τον Προφήτη Ηλία, εκτεινόμενη έως την Αγία Τριάδα και την Αγία Παρασκευή.

🏘️ Γειτονιές & πολεοδομία

Οι ομάδες εποίκων δημιουργούσαν η καθεμία τη δική της γειτονιά, με τα σπίτια να εφάπτονται, μοιράζοντας κοινούς τοίχους και διαθέτοντας μία πρόσοψη και δώματα από χώμα. Οι στενοί, δαιδαλώδεις δρόμοι με καμάρες είχαν αμυντικό ρόλο, δυσχεραίνοντας την είσοδο ληστών.

⛪ Οι πρώτοι κάτοικοι

Οι πρώτοι Μαραθοκαμπίτες ήταν Χιώτες (γνωστοί και ως χιοσάμιοι), που είχαν εγκαταλείψει τη Σάμο τον 15ο αιώνα ακολουθώντας τους Γενοβέζους στη Χίο. Έφεραν μαζί τους την εικόνα της Αγίας Ματρώνας, που σήμερα φυλάσσεται στην εκκλησία του Προφήτη Ηλία.

Ακολούθησαν Πελοποννήσιοι, Κρητικοί, Καριώτες, Δωδεκανήσιοι, αλλά και επαναστάτες και συμπολεμιστές των Ενετών και των Ρώσων, που διέφευγαν τον Οθωμανικό διωγμό και εύρισκαν άσυλο στη Σάμο, χάρη στα προνόμια που είχε παραχωρήσει ο Κιλίτς Αλή.

🛶 Ναυτική παράδοση & εμπορική ακμή

Η μεταβυζαντινή εποχή ήταν περίοδος μεγάλης ανάπτυξης για τον Δήμο Μαραθοκάμπου, όταν η Ανατολική Σάμος ερημώθηκε. Η δύσβατη γεωγραφία, ο ναυτικός χαρακτήρας και η ισχυρή κοινωνική συνοχή των κατοίκων συνέβαλαν στη διατήρηση της περιοχής ζωντανής και δυναμικής.

Στον Όρμο Μαραθοκάμπου, τότε γνωστό ως Σπηλιά, υπήρχε ναυπηγείο όπου με την πολύτιμη ξυλεία του Κέρκη κατασκευάζονταν γερά καράβια. Τα πλεούμενα του Μαραθοκάμπου ταξίδευαν στη Μεσόγειο και τη Μαύρη Θάλασσα, αναπτύσσοντας εμπόριο και αντιμετωπίζοντας πειρατές και Οθωμανούς.

Μάλιστα, Μαραθοκαμπίτες ναυτικοί συμμετείχαν στην εκστρατεία του Ναπολέοντα στην Αίγυπτο και πολλοί χάθηκαν στη μάχη των Πυραμίδων, δείχνοντας τον δυναμισμό και την τόλμη των κατοίκων του χωριού.

👤 Ιστορικές Προσωπικότητες του Μαραθοκάμπου

⚔️ Καπετάν Σταμάτης Γεωργιάδης – Ο ήρωας του Κάβο Φονιά

Ο Καπετάν Σταμάτης Γεωργιάδης είναι ίσως η πιο εμβληματική μορφή του Μαραθοκάμπου. Χίλιαρχος της Σαμιακής Επανάστασης, πολέμαρχος του Ναπολέοντα, μέλος των Καρμανιόλων και πρωταγωνιστής στη μάχη του Κάβο Φονιά, συνέβαλε καθοριστικά στην απελευθέρωση της Σάμου.
Η οικογένειά του υπήρξε σύσσωμη αφιερωμένη στον αγώνα: ο ποιητής "Τυρταίος" της Σάμου, ο Γεώργιος Κλεάνθης και ο Λυκούργος Λογοθέτης, αρχηγός της Σαμιακής Επανάστασης, ήταν συγγενικά του πρόσωπα. Όλοι τους πέθαναν στην εξορία στην Εύβοια, μετά την εγκαθίδρυση της Ηγεμονίας.
🏠 Το σπίτι του Καπετάν Σταμάτη σώζεται ακόμη στον Μαραθόκαμπο, φιλοξενώντας τα προσωπικά του αντικείμενα.
⛪ Στην εκκλησία του Αγίου Αντωνίου (θεμελιωμένη το 1904) φυλάσσεται:

• Η καμπάνα που ήχησε στις 17 Απριλίου 1821 για τον ξεσηκωμό

• Η εικόνα-τάμα των καπεταναίων που ακολούθησαν τον Καπετάν Σταμάτη στην έναρξη της επανάστασης

🎩 Διοικητική και πνευματική άνθηση στον 20ό αιώνα

Κατά την Ηγεμονία και τον Μεσοπόλεμο, ο Μαραθόκαμπος ήταν Δήμος με Πρωτοδικείο, Ειρηνοδικείο, Αγρονομείο, καθώς και Αστική Σχολή και Παρθεναγωγείο.
✍️ Δίδαξαν εκεί διαπρεπείς δάσκαλοι που σπούδασαν στην Ιωνία και την Ευρώπη, όπως οι Καρατζάς, Σφοίνης και Κώνστας, προσφέροντας φως και παιδεία στη Δυτική Σάμο.
🎓 Το Γυμνάσιο Μαραθοκάμπου υπήρξε πνευματικός φάρος, με απόφοιτους όπως:

• Ο λογοτέχνης Γιάννης Χατζίνης

• Ο ιστορικός και λογοτέχνης Αλέξης Σεβαστάκης

🥷 Οι "Γιαγάδες" και η αντάρτικη ιστορία του τόπου

Μετά την ένωση της Σάμου με την Ελλάδα (1912), τέσσερα αδέλφια από τον Μαραθόκαμπο, οι ξακουστοί "Γιαγάδες", ένιωσαν παραγκωνισμένοι και βγήκαν στην παρανομία.
🏞️ Κατέφυγαν στα βουνά και με τη βοήθεια των υποστηρικτών τους, δημιούργησαν ανταρσία που κράτησε χρόνια, αποτελώντας σημαντικό κεφάλαιο της τοπικής ιστορίας.

🇬🇷 Η Αντίσταση κατά την Κατοχή (1941–1944)

Κατά την ιταλογερμανική κατοχή, οι Μαραθοκαμπίτες ανέπτυξαν έντονη αντιστασιακή δράση.
🗞️ Το επίσημο όργανό τους ήταν η εφημερίδα «Καρμανιόλος», και η δράση τους εκτεινόταν σε όλη τη γύρω ορεινή περιοχή.
⚰️ Ανάμεσα στους νεκρούς της Καστανιάς, θύματα ιταλικών εκτελέσεων, ήταν και πολλοί κάτοικοι του Μαραθοκάμπου.

⛪ Ο Πατριάρχης και άλλες προσωπικότητες

Ο Μαραθόκαμπος είναι η γενέτειρα του Πατριάρχη Ιεροσολύμων Δαμιανού, καθώς και του Μητροπολίτη Αλέξανδρου Δηλανά.
📚 Ο Μανώλης Ανδρόνικος, ο μεγάλος αρχαιολόγος, έζησε στον Μαραθόκαμπο μέρος των παιδικών του χρόνων, ενώ πολλοί άλλοι διαπρεπείς επιστήμονες και λογοτέχνες αναδείχθηκαν μέσα από το μορφωτικό υπόβαθρο του χωριού.

🌿 Παπά-Χάρακας – Ο πρωτοπόρος της ελαιοκαλλιέργειας

Ο Παπά-Χάρακας, μια ξεχωριστή φυσιογνωμία, δίδαξε πρώτος στους ντόπιους τη συστηματική καλλιέργεια της ελιάς και ειδικά το κλάδεμα. Η αγροτική αυτή καινοτομία συνέβαλε σημαντικά στην οικονομική πρόοδο της περιοχής.

📊 Πληθυσμιακή Εξέλιξη στον Μαραθόκαμπο

🏘️ Από τον 17ο αιώνα μέχρι σήμερα

Η πληθυσμιακή ιστορία του Μαραθοκάμπου ξεκινά με σημαντικές αναφορές ήδη από τον 17ο αιώνα. Σύμφωνα με τον Αρχιεπίσκοπο Ιωσήφ Γεωργειρήνη (1666–1671), το χωριό αριθμούσε τότε 200 σπίτια και διέθετε δύο εκκλησίες: τον Προφήτη Ηλία και την Αγία Τριάδα.
👉 Υπολογίζοντας κατά μέσο όρο 4–5 άτομα ανά οικογένεια, ο συνολικός πληθυσμός πρέπει να ήταν μεταξύ 800 και 1.000 κατοίκων — ίσως και παραπάνω.

📈 Αύξηση πληθυσμού τον 19ο αιώνα

Η απογραφή του 1828 καταγράφει 3.127 κατοίκους, σημειώνοντας τετραπλασιασμό μέσα σε περίπου 150 χρόνια.
Σύμφωνα με την απογραφή του 1864, οι κάτοικοι ήταν 3.630, ενώ έως τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ο πληθυσμός κυμαινόταν περίπου σε αυτά τα επίπεδα.

📚 Στο έργο του Εμμανουήλ Κρητικίδη (1869) "Τοπογραφία της Σάμου", καταγράφεται ένας ακμάζων Μαραθόκαμπος με:

• 🏠 790 κατοικίες

• ⛪ 7 ναούς, ανάμεσά τους βυζαντινού ρυθμού

• 🏛️ Ιερά Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου, με 10 μοναχές

• 📚 3 σχολεία (1 ελληνικό και 2 αλληλοδιδακτικά)

• 🏛️ Δημαρχείο και Ειρηνοδικείο

• 🫒 6 ελαιοτριβεία

👨‍🌾 Οι περισσότεροι κάτοικοι ασχολούνταν με τη γεωργία, τη ναυτιλία, το εμπόριο και τη βιοτεχνία, ενώ υπήρχαν και ιερείς και δάσκαλοι. Με την ανάπτυξη της σαπωνοποιίας, πολλοί έγιναν σαπουνάδες, που πουλούσαν σαπούνι σε όλη τη Σάμο.

📊 Στατιστικά του 20ού αιώνα

Στην απογραφή του 1920 ο πληθυσμός φτάνει τους 3.967 κατοίκους, με τους 1.779 να είναι άντρες.
Σε αυτούς περιλαμβάνονται:

• 🏘️ Όρμος Μαραθοκάμπου: 220 κάτοικοι

• 🏘️ Σακουλέικα: 122 κάτοικοι

• 🏘️ Σεβασταίικα: 40 κάτοικοι

📉 Μείωση πληθυσμού στη μεταπολεμική περίοδο

Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, παρατηρείται σημαντική πληθυσμιακή μείωση, αποτέλεσμα αστυφιλίας και μετανάστευσης.
Σύμφωνα με την απογραφή του 2011, η Δημοτική Ενότητα Μαραθοκάμπου είχε 2.661 κατοίκους.

📍 Αναλυτικά στοιχεία απογραφής 2011:

🌄 Θέση – Έδαφος – Κλίμα

🗺️ Γεωγραφική Τοποθεσία

Ο Μαραθόκαμπος είναι αμφιθεατρικά χτισμένος στη δυτική πλευρά του Φτεριά, προσφέροντας μοναδική θέα και στρατηγική θέση στην ενδοχώρα της Σάμου.

• ➡️ Ανατολικά: τα χωριά Κουμέικα, Σκουρέικα και Σπαθαραίοι

• ⬅️ Δυτικά: ο επιβλητικός Κέρκης, που δεσπόζει σαν βουβός γίγαντας

• ⬇️ Νότια: ο εύφορος κάμπος της Βελανιδιάς και το επίγειο λιμάνι του Όρμου Μαραθοκάμπου

🌿 Μορφολογία & Καλλιέργειες

Η περιοχή είναι κυρίως ορεινή, με κατάφυτες πλαγιές από ελαιόδεντρα που απλώνονται μέχρι τη θάλασσα. Οι βραχώδεις όγκοι του Κέρκη και του Φτεριά αγκαλιάζουν το χωριό, ενώ:

• Η πεδιάδα της Βελανιδιάς είναι γεμάτη με αμπέλια, ελιές και περιβόλια

• Υπάρχουν καλλιέργειες σιταριού και οσπρίων

• Προς τα δυτικά, η περιοχή της Μακριάς Πούντας απλώνεται μέχρι την Αγία Κυριακή, σπαρμένη επίσης με ελαιώνες

🌬️ Κλιματικές Ιδιαιτερότητες

Ο χειμώνας στον Μαραθόκαμπο είναι ψυχρός, εξαιτίας του "κακού γείτονα" Κέρκη, που λειτουργεί σαν φυσικό ψυγείο.
🧊 Το καλοκαίρι, το σκηνικό αλλάζει:

• Οι φαλακρές κορυφές του βουνού απορροφούν θερμότητα την ημέρα και την απελευθερώνουν τη νύχτα, προκαλώντας θερμικές επιβαρύνσεις

• Οι ελαιώνες της περιοχής συχνά υποφέρουν, ειδικά σε περιόδους ανομβρίας, με αποτέλεσμα σημαντικές ζημιές στη σοδειά

🌳 Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός πως ο Κέρκης δεν ήταν πάντα γυμνός. Παλαιότερα ήταν καλυμμένος με δάση, που παρείχαν δροσιά, υγρασία και γονιμότητα — στοιχεία που με την αποψίλωση σταδιακά χάθηκαν.

🏘️ Γειτονιές – Συνοικισμοί – Τοπωνύμια

🏡 Γειτονιές του Μαραθοκάμπου

Ο Μαραθόκαμπος διατηρεί παραδοσιακή αρχιτεκτονική και ιστορικά διαμορφωμένες γειτονιές, πολλές από τις οποίες φέρουν τοπικά ονόματα που έχουν διασωθεί από γενιά σε γενιά:

• «Αλουνάκ» – Το Αλωνάκι

• Αμπαράκια

• «Αν’ κι Κατ’ Ρούα» – Άνω και κάτω ρούγα

• «Βατικιώτκα» – Τα Βατικιώτικα

• «Γύρσμα» – Το Γύρισμα

• «Κουτρών» – Το Κοτρώνι

• «Λούγκα» – Η πλατεία με τη βρύση

• «Λουβιάρκα» – Τα Λωβιάρικα

• «Μουραϊτουχώρ’» ή «Μουραϊτιά» – Το Μωραϊτοχώρι

• «Παρλιαριά»

• «Πρινάρ’» – Το Πιρνάρι

• «Σκουταρή» ή «Γυφταριά»

🏘️ Συνοικισμοί

Ο Μαραθόκαμπος περιβάλλεται από μικρότερους συνοικισμούς που διατηρούν την παραδοσιακή σαμιώτικη φυσιογνωμία και έχουν το δικό τους χρώμα:

• Αγία Κυριακή

• Βουτσαλάκια

• Όρμος Μαραθοκάμπου (παλαιότερα λεγόταν Σπηλιά)

• Παλιοχώρι

• Σεβασταίικα

📍 Τοπωνύμια και η προέλευσή τους

Τα τοπωνύμια της περιοχής αποτελούν ζωντανό κομμάτι της λαογραφίας και της συλλογικής μνήμης των κατοίκων:

• Αγία Κυριακή – Από το ομώνυμο εκκλησάκι

• Αγιαπουστόλ’ – Άγιοι Απόστολοι

• Άι-Γιαννς Ιλιίμουνας / Κατσκάς / Άι-Δμήτρης / Άι-Κουσταντίνους / Άι-Λιας – Όλα από εκκλησάκια αφιερωμένα στους Αγίους

• Αγριλιώνας – Περιοχή με πολλές ελιές

• Βδίσματα / Φτίσματα – Περιοχή κατολισθήσεων

• Βιλανδιά – Πολλές βελανιδιές

• Βουρκαριά – Βαλτότοπος

• Βουτσαλάκια – Ονομάστηκε έτσι λόγω των μικρών βότσαλων στην ακτή

• Γράβα – Τρύπα τ’ Πανάριτ’ – Βάραθρο με τραγική λαογραφική ιστορία

• Θιαλόριμα – Ρέμα με θολά νερά

• Ισιώματα – Επίπεδη τοποθεσία σε ύψωμα

• Καΐλα – Ξηρή και άγονη περιοχή

• Κακές Πέτρις – Επικίνδυνο μονοπάτι

• Κακουπέρατου – Απόκρημνο πέρασμα προς την Παναγία

• Καμαρίτσα – Μικρή πηγή με καμάρα

• Καντήλ’ – Πλαγιά με φωτεινό φαινόμενο σε κακοκαιρία

• Καπιτάν-Σταμάτ’ς – Τιμητικό όνομα από τον ήρωα της Επανάστασης

• Καστρί – Από παλιό μεσαιωνικό κάστρο

• Κατσκάς (Άι-Γιάννης) – Περιοχή όπου οι βοσκοί θυσίαζαν κατσίκια

• Καψάλια – Δασική περιοχή

• Κερκς (Κερκετεύς) – Το ψηλότερο βουνό της Σάμου

• Κλήμα – Από μοναχικό κλήμα

• Κουκκνόβραχους – Από το χρώμα του βράχου

• Κόρτζις – Από αγριοαχλαδιές (κόρτζες)

• Κουτρόνια – Μικροί βραχώδεις λόφοι

• Λιμνιώνας – Μικρό φυσικό λιμανάκι

• Λόγκους – Πυκνόδασος τόπος

• Λουβιάρδις – Εκεί απομονώνονταν οι λεπροί

• Μαύρου Στιφάν’ – Απότομη σειρά βράχων

• Μουρτιρή – Περιοχή με μουρτιές

• Πατνιώτις – Από Πάτμιο καταγωγής

• Πλάκα – Μικρός συνοικισμός

• Πρινιάς – Τόπος γεμάτος από πουρνάρια

• Ρέματα – Από τα ρέματα της περιοχής

• Σαραντασκαλιώτ’σσα – Από τα 40 λαξευμένα σκαλοπάτια στον Κέρκη

• Σκότουμα – Από θάνατο ή φονικό

• Σπλιά τ’ Πυθαγόρα – Σπηλιά του Πυθαγόρα κατά την παράδοση

• Σταμ’ η Ραχ’ – Βουνοσειρά του Στάμου

• Σταυρός – Από ξωκλήσι

• Στιφάνα – Βραχώδης περιοχή σε σχήμα στεφανιού

• Φτιριάς – Κλάδος του Κέρκη με φτέρες

• Ψλη Άμμου – Παραλία με πολύ ψιλή άμμο

🧑‍🌾 Χαρακτηριστικά Κατοίκων & 👷 Αρχιτεκτονική

🧑‍🏫 Οι Άνθρωποι του Μαραθοκάμπου

Ο Μαραθόκαμπος υπήρξε για αιώνες μία από τις πιο ακμάζουσες περιοχές της Σάμου, με ισχυρή εμπορική δραστηριότητα, στηριγμένη κυρίως στη ναυτιλία. Η ύπαρξη δημοσίων καταστημάτων όπως πρωτοδικείο, ειρηνοδικείο, σχολαρχείο και παρθεναγωγείο, επιβεβαιώνει το διοικητικό και μορφωτικό του εκτόπισμα.

Οι Μαραθοκαμπίτες διακρίνονταν από την ενασχόλησή τους με τη γεωργία, τη ναυτιλία και τη βιοτεχνία. Το ορεινό περιβάλλον τούς διαμόρφωσε ως μεγαλόσωμους, γερούς, θαρραλέους και σε πολλές περιπτώσεις μακρόβιους. Σύμφωνα με τον Μανώλη Μαργαρώνη (1966), το ελαιόλαδο αποτελούσε το κυριότερο προϊόν του χωριού. Τη δεκαετία του 1960, εκτός από ελιές, καλλιεργούσαν κρεμμύδια, σταφύλια, σιτηρά και όσπρια, ενώ ασχολούνταν και με την κτηνοτροφία και την αλιεία.

Σημαντική ήταν και η παρουσία ελαιοτριβείων σε διάφορα σημεία, καθώς και του σαπωνοποιείου στον Όρμο Μαραθοκάμπου, το οποίο λειτουργεί από το 1924 μέχρι και σήμερα. Εκεί υπήρχαν επίσης ναυπηγεία (ταρσανάδες) για την κατασκευή ξύλινων σκαφών, βαρκαριών και καϊκιών.

Οι Μαραθοκαμπίτες φημίζονταν και φημίζονται για την εργατικότητα, την αγωνιστικότητα και την προσήλωσή τους στις παραδοσιακές αξίες. Οι γυναίκες του χωριού αποτελούσαν τη ραχοκοκαλιά του σπιτικού, δυναμικές, φιλόπονες και πολυμήχανες, φρόντιζαν τα παιδιά, το νοικοκυριό και βοηθούσαν παράλληλα στις αγροτικές εργασίες ή περίμεναν στωικά τους ναυτικούς άνδρες τους να επιστρέψουν από μακρινούς προορισμούς.

🏘️ Η Αρχιτεκτονική Ταυτότητα του Μαραθοκάμπου

Η αρχιτεκτονική του χωριού αποτελεί έναν πολύχρωμο καμβά επιρροών από διάφορες περιοχές της Ελλάδας, καθώς πολλοί μάστορες και χτίστες από την Ήπειρο, την Πελοπόννησο και τη Χίο εγκαταστάθηκαν εδώ. Έτσι, εντοπίζονται σπίτια με ηπειρωτικά και πελοποννησιακά χαρακτηριστικά, ενσωματωμένα αρμονικά στο τοπικό ύφος.

Τα περισσότερα σπίτια είναι παραδοσιακά, κολλημένα μεταξύ τους, με κοινόχρηστους τοίχους, κεραμοσκεπή, καμάρες, στενά δρομάκια (καλντερίμια) και ταράτσες με γείσο. Ελάχιστα είχαν αυλές ή κήπους. Τα καλντερίμια ήταν στρωμένα με πέτρα και αυλάκι στο κέντρο για την απορροή των νερών αλλά και τη διευκόλυνση των ζώων.

Οι γειτονιές ήταν ασβεστωμένες και ανθισμένες, αποπνέοντας φροντίδα και ταυτότητα. Οι εκκλησίες, οι βρύσες, τα πλυσταριά και τα λίγα νεοκλασικά κτίρια είναι αρχιτεκτονικά κοσμήματα που εντυπωσιάζουν κάθε επισκέπτη.

🔷 Κεντούρειος Σχολή: Ιδιαίτερη μνεία αξίζει στο σημερινό Δημοτικό Σχολείο, γνωστό ως Κεντούρειος Σχολή, το οποίο χτίστηκε το 1920 από διάσημους Μαραθοκαμπίτες χτιστάδες. Χρησιμοποιήθηκαν τοπικές πέτρες και πορσελάνη ως συνδετικό υλικό, δίνοντας στο κτίσμα αρχιτεκτονική κομψότητα και ιστορική αξία. Θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς της Δυτικής Σάμου.

🚰 Βρύσες & Πλυσταριά – Το Υδάτινο Αποτύπωμα του Μαραθοκάμπου

🏞️ Η Βρύση της Λούγκας

Η κεντρική πηγή του χωριού συνεχίζει να ρέει αδιάλειπτα από το 1881, μέσα από μια περίτεχνη πέτρινη βρύση, που δεσπόζει κάτω από τα αιωνόβια πλατάνια της πλατείας Λούγκας. Είναι σημείο αναφοράς για κατοίκους και επισκέπτες, προσφέροντας δροσερό και καθαρό νερό, ενώ εντυπωσιάζει με την παραδοσιακή της αρχιτεκτονική.

💧 Η Βρύση της Λάκας

Χτισμένη το 1891, όπως δηλώνει και η χαραγμένη επιγραφή της, η βρύση της Λάκας βρίσκεται στο κάτω μέρος του χωριού και εξακολουθεί να προσφέρει πόσιμο νερό στους περαστικούς. Είναι ένα ζωντανό παράδειγμα της λειτουργικής λαϊκής αρχιτεκτονικής του 19ου αιώνα.

⛲ Η Βρύση Σγουρού

Μια από τις πιο χαρακτηριστικές του χωριού, η βρύση Σγουρού κατασκευάστηκε στα τέλη του 19ου αιώνα, αν και η ακριβής ημερομηνία παραμένει άγνωστη. Η πηγή της βρίσκεται μακριά από τον οικισμό, αλλά το νερό της φτάνει μέχρι και σήμερα πεντακάθαρο και πόσιμο.

🧼 Η Βρύση της Άπλυτης

Στην Άνω συνοικία, κοντά στην Αγία Τριάδα, βρίσκεται η ιστορική βρύση της Άπλυτης, η οποία στο παρελθόν λειτουργούσε ως πλυσταριό για τις νοικοκυρές του χωριού. Το 1847, ο δωρητής της την ανακαίνισε, δίνοντάς της και το όνομά του. Σήμερα, η πέτρινη βρύση παραμένει στη θέση της ως υπενθύμιση της συλλογικής ζωής του χωριού.

🏛️ Η Βρύση Κουρούμπλη

Με μοναδική μορφή που θυμίζει αρχαία στήλη, η βρύση Κουρούμπλη ξεχωρίζει για την καλλιτεχνική της λιτότητα. Κατασκευάστηκε το 1930 από τον Ιωάννη Βουρούδη και φέρει μοσαϊκό επένδυση, προσδίδοντας ιδιαίτερο χαρακτήρα στην καθημερινότητα του χωριού.

🪣 Τα Πλυσταριά του Αγίου Αθανασίου

Στην περιοχή του Αγίου Αθανασίου, ο επισκέπτης συναντά ανακαινισμένα πλυσταριά, τα οποία χτίστηκαν το 1900 για την καθημερινή ανάγκη του πλυσίματος των ρούχων. Η συντήρησή τους τα έχει μετατρέψει σε σύγχρονα δείγματα παραδοσιακής ζωής, διατηρώντας την αυθεντικότητα της εποχής.

🧱 Πλυσταριά Βρύσες – Ένα Ζωντανό Μνημείο

Τα μεγαλύτερα και πιο εντυπωσιακά πλυσταριά της περιοχής βρίσκονται στην τοποθεσία Βρύσες. Κατασκευάστηκαν στο τέλος του 19ου αιώνα με πελεκητή πέτρα και αποτελούν ένα αυθεντικό αρχιτεκτονικό μνημείο, που μαρτυρά το οργανωμένο κοινοτικό πνεύμα των κατοίκων εκείνης της εποχής.

🛍️ Εμπόριο & Προϊόντα του Μαραθοκάμπου

Παράδοση, παραγωγή και τουριστική εξωστρέφεια

🌿 Αγροτική Παράδοση & Ελαιοπαραγωγή

Ο Μαραθόκαμπος ξεκίνησε ως αγροτικός οικισμός, με κυρίαρχη τη παραγωγή ελαιολάδου, μια δραστηριότητα που διατηρείται ζωντανή μέχρι σήμερα. Η περιοχή φιλοξενεί εκτεταμένους ελαιώνες, ενώ ήδη από το 1956 καταγράφονται 16 ελαιοτριβεία, γεγονός που φανερώνει τη μεγάλη παραγωγική δύναμη της περιοχής.

Σήμερα, τα ελαιοτριβεία είναι λιγότερα αλλά πλήρως εκσυγχρονισμένα, προσφέροντας υψηλής ποιότητας υπηρεσίες στους παραγωγούς.

🧅 Προϊόντα Βελανιδιάς – Ο Κήπος του Μαραθοκάμπου

Στην εύφορη περιοχή της Βελανιδιάς, καλλιεργούνται:

• 🧅 Ξερά κόκκινα κρεμμύδια – φημισμένα για τη γλυκύτητά τους

• 🥔 Πατάτες

• 🥬 Οπωροκηπευτικά – ντομάτες, κολοκύθια, φασολάκια

• 🌿 Αμπέλια και ελιές

Η περιοχή παραμένει κατεξοχήν αγροτική, αποτελώντας βασικό οικονομικό πυλώνα για τους κατοίκους.

🌲 Υλοτομία & Παραγωγή Κάρβουνου

Στο παρελθόν, η περιοχή παρουσίασε ακμαία υλοτομική δραστηριότητα, κυρίως λόγω της πολύτιμης ξυλείας του μαύρου πεύκου του Κέρκη. Οι κάτοικοι αξιοποιούσαν τα δάση για την:

• 🔥 Παραγωγή κάρβουνου μέσω καμινιών

• 🧱 Εξόρυξη της "σαντουρνίσας" πέτρας του Μαραθοκάμπου

• ⛵ Κατασκευή πλοίων στους τοπικούς ταρσανάδες

⚓ Όρμος Μαραθοκάμπου – Ναυτικός Σταθμός & Καρνάγια

Ο Όρμος Μαραθοκάμπου, με τη στρατηγική του θέση, αποτέλεσε λιμάνι-σύνδεσμο με τα Δωδεκάνησα, τις Κυκλάδες, τα Μικρασιατικά παράλια, αλλά και τις ακτές της Κύπρου και της Βόρειας Αφρικής.

Από τον 18ο αιώνα λειτουργούσαν εδώ ξακουστά καρνάγια, τα οποία κατασκεύαζαν σκάφη και διατηρήθηκαν έως και το 1970.

🧼 Σαπωνοποιία – Ένα Προϊόν με Παράδοση

Από το 1924 μέχρι και σήμερα, λειτουργεί στον Όρμο εργοστάσιο σαπωνοποιίας, το οποίο συνεχίζει την παράδοση της παραγωγής ποιοτικού σαπουνιού από ελαιόλαδο. Τα προϊόντα εξάγονται παγκοσμίως, διαφημίζοντας το όνομα του Μαραθοκάμπου.

🐝 Κτηνοτροφία & Μελισσοκομία

Αν και σε μικρότερη κλίμακα, η περιοχή διαθέτει:

• 🐐 Κτηνοτροφία – αιγοπρόβατα κυρίως

• 🍯 Μελισσοκομία – με το μέλι του Μαραθοκάμπου να διακρίνεται για το άρωμα και τη γεύση του, χάρη στη βιοποικιλότητα του Κέρκη

⚓ Η Ναυτιλία – Το DNA των Μαραθοκαμπιτών

Η ναυτική παράδοση αποτελεί σημαντικό κομμάτι της ταυτότητας των κατοίκων. Υπάρχουν στοιχεία που καταγράφουν πάνω από 800 ενεργά ναυτικά φυλλάδια για Μαραθοκαμπίτες, αριθμός εντυπωσιακός για τα δεδομένα ενός χωριού.

📌 Η σχέση με τη θάλασσα συνεχίζεται ακόμα και σήμερα, με πολλούς νέους να επιλέγουν το ναυτικό επάγγελμα, είτε από παράδοση είτε λόγω οικονομικής κρίσης.

🏖️ Ο Τουριστικός Κάμπος Μαραθοκάμπου

Τα τελευταία 30 χρόνια, ο Μαραθόκαμπος έχει επενδύσει ουσιαστικά στον τουρισμό. Ο Κάμπος, παραθαλάσσιος οικισμός με εξαιρετική τουριστική υποδομή, αποτελεί ένα δημοφιλές τουριστικό θέρετρο, όπου το βουνό συναντά τη θάλασσα.

👨‍👩‍👧 Οι κάτοικοι έχουν δημιουργήσει:

• 🏨 Τουριστικά καταλύματα

• 🍽️ Καταστήματα εστίασης

• 🎉 Χώρους ψυχαγωγίας

• 🏝️ Υπηρεσίες για κάθε επισκέπτη

📈 Η τουριστική ανάπτυξη αποτελεί σήμερα σημαντικό οικονομικό τομέα για την περιοχή, συνδέοντας το παρελθόν με το παρόν.

🍽️ Παραδοσιακά Φαγητά του Μαραθοκάμπου

Γεύσεις που κρατούν ζωντανή την τοπική ταυτότητα

🥣 Μαγειρευτά & Παραδοσιακά Πιάτα

Η κουζίνα του Μαραθοκάμπου είναι απλή, αγνή και γνήσια σπιτική, βασισμένη σε τοπικά προϊόντα και παλιές οικογενειακές συνταγές που περνούν από γενιά σε γενιά.

🍲 Μερικά από τα πιο χαρακτηριστικά πιάτα είναι:

• Φασολάδα με καρότα – Η απλή παραδοσιακή φασολάδα εμπλουτισμένη με καρότο για γλύκα και θρεπτικότητα.

• Τραχανάς – Χειροποίητος ξινός τραχανάς, συχνά με συνοδεία τυριού ή βουτύρου, αγαπημένο πιάτο των χειμερινών ημερών.

• Λαχανοντολμάδες & Κρεμμυδοντολμάδες – Γεμιστά με ρύζι και μυρωδικά, συχνά μαγειρεμένα αυγολέμονο.

• Κολοκυθόπιτες με γλυκιά κολοκύθα – Πίτες με τραγανό φύλλο και γλυκιά, αρωματική γέμιση.

• Μπουρέκι Σαρακοστιανό – Πιάτο της νηστείας, με πατάτες, κολοκύθια και μυρωδικά στον φούρνο.

• Γεμιστό Λαμπριάτικο Κατσικάκι – Παραδοσιακό πασχαλινό πιάτο, γεμισμένο με ρύζι, συκωτάκια και αρωματικά.

• Αβρουνιές (σπαράγγια) κοκκινιστές – Άγρια σπαράγγια της περιοχής μαγειρεμένα με ντομάτα.

• Γόνος με αυγά – Μοναδικός συνδυασμός αυγών με τον γόνο των ψαριών, σπάνιο αλλά εξαιρετικό πιάτο.

• Κολοκυθοανθοί γεμιστοί – Τρυφεροί ανθοί κολοκυθιών γεμισμένοι με ρύζι, φρέσκα μυρωδικά και ελαιόλαδο.

🍬 Παραδοσιακά Γλυκά & Γλυκά του Κουταλιού

Οι Μαραθοκαμπίτισσες φημίζονται για τα γλυκά τους, τα οποία παρασκευάζονται με φρούτα της περιοχής, αγάπη και παραδοσιακές τεχνικές.

🍯 Μεταξύ αυτών ξεχωρίζουν:

• Κοσκινάδες – Τοπικό γλύκισμα, σπάνιο και χαρακτηριστικό της περιοχής.

• Μπακλαβάς – Πλούσιος σε καρύδια και αρωματισμένος με κανέλα και γαρύφαλλο.

• Γλυκά του κουταλιού:

  • 🍐 Κυδώνι

  • 🍊 Νεράτζι

  • 🌰 Καρύδι

  • 🍈 Συκαλάκι

  • 🍇 Σταφύλι

Κάθε γλυκό αποτελεί γεύση μνήμης, προσφέρεται με περηφάνια στον επισκέπτη και συχνά συνοδεύει τον καφέ ή το λικέρ σε παραδοσιακά σπιτικά τραπεζώματα.

⛪ Εκκλησίες και Ξωκλήσια Μαραθοκάμπου Σάμου

Ιερές παραδόσεις και αρχιτεκτονικοί θησαυροί

🛐 Άγιος Αθανάσιος Μαραθοκάμπου

📍 Νοτιοανατολικό άκρο του χωριού – Χρονολογία: 1795

Η ιστορική εκκλησία του Αγίου Αθανασίου βρίσκεται μέσα στον παραδοσιακό ιστό του Μαραθοκάμπου, κοντά στο νοτιοανατολικό του άκρο. Η παλαιότητα του ναού αποτυπώνεται σε επιγραφή που διασώζεται επάνω από τη νότια είσοδο με ημερομηνία Αύγουστος 1795. Το βόρειο κλίτος είναι αφιερωμένο στην Αγία Βαρβάρα.

✝️ Αρχιτεκτονική μορφή
Ο ναός είναι δίκλιτος με θολωτές στέγες και τρεις αψιδωτές καμάρες που ενώνουν τα κλίτη. Παρά τη σύνδεση, το κάθε κλίτος διατηρεί μια ιδιαίτερη αυτονομία, κάτι που φαίνεται από τη μικρή ασυμμετρία και την άνιση κατανομή των καμαρών.

🏛️ Συμμετρία & Εσωτερικός διάκοσμος
Η εσωτερική δομή ξεχωρίζει για την συμμετρία των παραθύρων, των κόγχων και των δαπέδων με πλάκες και βοτσαλωτά. Τα ξύλινα τέμπλα είναι καλοσχηματισμένα, με λαϊκό ξυλόγλυπτο ύφος.

🔔 Καμπαναριό & Εξωτερικά στοιχεία
Ένα απλό, τοξωτό καμπαναριό υψώνεται πάνω από τη νότια πλάγια είσοδο. Η εξωτερική όψη του ναού χαρακτηρίζεται από καλοδουλεμένους θόλους με πέτρινες πλάκες και αρχιτεκτονική ομοιομορφία.

📌 Ιδιαίτερα στοιχεία
Το βόρειο κλίτος διαφέρει στο δυτικό του άκρο με μονόρριχτη στέγη, ενδεικτική πιθανής ύπαρξης γυναικωνίτη στο παρελθόν. Η κατασκευή προσαρμόστηκε πιθανώς λόγω οικοδομικών περιορισμών.

🛕 Άγιος Γεώργιος Μαραθοκάμπου

📍 Σε πρόβουνο του Κέρκη, 7-8 χλμ. από το χωριό – Χρονολογία: 1766

Ο ναός του Αγίου Γεωργίου δεσπόζει σε πρόβουνο του Κέρκη, μέσα σε τοπίο μοναδικής φυσικής ομορφιάς. Πρόκειται για παλιά μονή που ανήκε στη Μονή Πάτμου και αναφέρεται από τον Γεωργειρήνη ήδη από τον 17ο αιώνα.

✝️ Αρχιτεκτονική ιδιαιτερότητα
Ο ναός ανήκει στον τύπο του τρίκογχου ναού με χαμηλό τρούλο. Χαρακτηρίζεται από μια σπάνια για το νησί μεταβατική αρχιτεκτονική λύση: στις γωνίες κάτω από τον τρούλο δεν υπάρχουν σφαιρικά τρίγωνα αλλά ημιχώνια, όπως και σε λίγες άλλες εκκλησίες της Σάμου.

🏛️ Εσωτερικό διάκοσμο & στοιχεία
Το εσωτερικό κοσμείται με πλακόστρωση και τμήματα βοτσαλωτού, ενώ στις πλαϊνές επιφάνειες υπάρχουν τυφλές αψίδες, ιδιαίτερο στοιχείο για τον τύπο αυτόν. Το τέμπλο είναι νεότερο, κτιστό.

🔔 Νάρθηκας & καμπαναριό
Στη δυτική πλευρά έχει προστεθεί νάρθηκας με κεραμιδένια στέγη, ενώ πάνω από την είσοδο δεσπόζει ένα δίτοξο καμπαναριό απλής αισθητικής.

📜 Μοναστική ιστορία
Ο χώρος περιλαμβάνει επίσης κελιά και περίβολο παλαιού μονιδρίου, ενισχύοντας τη μοναστηριακή ταυτότητα του τόπου.

⛪ Εκκλησίες και Ξωκλήσια Μαραθοκάμπου Σάμου

Πίστη, Ιστορία και Αρχιτεκτονικά Θαύματα στη Δυτική Σάμο

🙏 Ευαγγελίστρια του Κέρκη (Άγιος Βασίλειος – Μονή Σκάλας)

📍 Νότια πλευρά του Κέρκη, υψόμετρο 700 μ.

Η επιβλητική Μονή της Ευαγγελίστριας, γνωστή και ως Άγιος Βασίλειος ή της Σκάλας, δεσπόζει σε υψόμετρο 700 μέτρων στη νότια πλευρά του βουνού Κέρκη. Πρόκειται για ένα από τα αρχαιότερα θρησκευτικά κέντρα της Σάμου, αφού η ίδρυσή του τοποθετείται γύρω στον 10ο αιώνα.

🕊️ Αποτελεί μετόχι του Πανάγιου Τάφου και υπήρξε επίκεντρο του ασκητισμού και της μοναστικής ζωής για αιώνες. Στις δεκαετίες του '40 και του '50 το μοναστήρι φιλοξένησε καλόγριες με βαθιά αφοσίωση, που μετέτρεψαν το χώρο σε παράδεισο φιλοξενίας.

🌄 Αν και σήμερα είναι ακατοίκητο, η Μονή αποτελεί στάση προσκυνητών και ορειβατών στο μονοπάτι προς το εκκλησάκι του Προφήτη Ηλία (1.180 μ.) και την κορυφή Βίγλα του Κέρκη (1.444 μ.), τη ψηλότερη κορυφή του Αιγαίου.

⛪ Ιερός Ναός Αγίας Τριάδος

📍 Ψηλότερο σημείο του χωριού Μαραθοκάμπου

Ο ναός της Αγίας Τριάδος, χτισμένος το 1798, βρίσκεται σε περίοπτη θέση στο υψηλότερο σημείο του χωριού. Από εκεί προσφέρει αμφιθεατρική θέα στο Αιγαίο και τον Κέρκη, ενώ υπήρξε πνευματικό κέντρο γύρω από το οποίο αναπτύχθηκαν οι γειτονιές της πάνω ρούγας.

🕍 Ο ναός είναι δίκλιτος και φιλοξενεί και το ναΐδριο του Οσίου Χριστοδούλου. Η ενορία παραμένει ζωντανό θρησκευτικό κύτταρο, με δραστήριους ενορίτες που φροντίζουν την εκκλησία και αναβιώνουν το πανηγύρι την παραμονή του Αγίου Πνεύματος.

🕯️ Ιερός Ναός Αγίου Αντωνίου – Πολιούχος του Μαραθοκάμπου

📍 Κεντρική Πλατεία – Έναρξη Επανάστασης 1821

Ο μεγαλοπρεπής ναός του Αγίου Αντωνίου είναι μια τρίκλιτη βασιλική με τρούλο βυζαντινού ρυθμού και δεσπόζει στην καρδιά του χωριού, δίνοντας το όνομά του στην κεντρική πλατεία.

⚒️ Το χτίσιμο ξεκίνησε το 1904 και ολοκληρώθηκε το 1914, με τη συνδρομή όλων των κατοίκων, που μετέφεραν με τα χέρια τις πέτρες από τον Όρμο Μαραθοκάμπου. Η λαϊκή συμμετοχή και η πίστη αποτυπώνονται σε κάθε γωνιά του ναού.

📜 Ιστορικά, ο ναός συνδέεται άρρηκτα με την έναρξη της Σαμιακής Επανάστασης του 1821. Εκεί ήχησε η καμπάνα στις 17 Απριλίου, σηματοδοτώντας τον ξεσηκωμό των κατοίκων με όρκο στην εικόνα των Ταξιαρχών.

🕍 Σήμερα, ο ναός έχει μαρμάρινη σκάλα, αγιογραφίες, πολυελαίους και μια ατμόσφαιρα συγκίνησης και κατάνυξης. Φυλάσσονται ιστορικές εικόνες όπως των Ταξιαρχών και του Τιμίου Προδρόμου, προσφορές των καπεταναίων του Μαραθοκάμπου.

📅 Γιορτάζει τρεις φορές το χρόνο:

1. 17 Ιανουαρίου – Όσιος Αντώνιος

2. 25 Μαρτίου – Ευαγγελισμός της Θεοτόκου

3. 8 Νοεμβρίου – Ταξιάρχες (Πολιούχος – Τοπική Αργία)

🕍 Ιερός Ναός Οσίας Παρασκευής

📍 Νότια πλευρά του Μαραθοκάμπου

Ο πέτρινος και εντυπωσιακός ναός της Οσίας Παρασκευής αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα και αρχαιότερα θρησκευτικά σημεία του χωριού. Είναι τρίκλιτος ναός σε ρυθμό βασιλικής με τρούλο, και σύμφωνα με τις μαρτυρίες, γύρω του άρχισε να αναπτύσσεται ο οικισμός.

💒 Ξεχωρίζει για την καλαίσθητη εσωτερική διακόσμηση και την αρχιτεκτονική του αρτιότητα. Παλιότερα, την παραμονή της εορτής της, διοργανωνόταν ένα από τα πιο ζωντανά πανηγύρια της περιοχής, το οποίο σήμερα οι κάτοικοι επιχειρούν να αναβιώσουν με παραδοσιακή μουσική και εδέσματα.

🕯️ Ιερός Ναός Προφήτη Ηλία

📍 Κέντρο Μαραθοκάμπου – Πλατεία Λούγκας

Στο κέντρο του Μαραθοκάμπου, υψώνεται ο μεγαλοπρεπής μητροπολιτικός ναός του Προφήτη Ηλία, με τέσσερα κλίτη, παλαιές εικόνες και πλούσιο εκκλησιαστικό διάκοσμο. Ο ναός αποτελεί πνευματικό επίκεντρο για το χωριό.

🌸 Ο περιποιημένος αύλειος χώρος με λουλούδια, σκαλάκια και θέα προσφέρει ηρεμία και κατάνυξη. Κάθε καλοκαίρι τελείται πανηγύρι στην παραδοσιακή πλατεία της Λούγκας την παραμονή του εορτασμού του, συνοδευόμενο από τοπικά δρώμενα και παραδοσιακούς χορούς.

🙌 Μονή Κοιμήσεως Θεοτόκου Μαραθοκάμπου

📍 Παρυφές χωριού Μαραθοκάμπου

Ιδρυμένη το 1887, η Μονή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου αποτελεί ένα μικρό, γυναικείο μοναστήρι με ρίζες στο 1769. Ιδρύθηκε από μοναχές εμπνευσμένες από το Πνεύμα των Κολλυβάδων, που κατέφυγαν στη Σάμο από το Σινά μετά από εκκλησιαστικές έριδες.

👩‍🦳 Οι μοναχές συνέβαλαν με έργα φιλανθρωπίας, εργόχειρα και στήριξη ηλικιωμένων, και η μονή λειτούργησε και ως οίκος ευγηρίας. Αν και εγκαταλελειμμένη για δεκαετίες, από το 2010 η μονή ανακαινίστηκε πλήρως και σήμερα είναι επισκέψιμη, προσφέροντας πνευματική γαλήνη.

🎉 Γιορτάζει στις 8 Σεπτεμβρίου.

⛪ Παναγία Σαραντασκαλιώτισσα – Σπηλιά Πυθαγόρα

📍 Απόσταση 4,5 χλμ. από στροφή Κονδύλη – Υψόμετρο 320 μ.

Ένα από τα πιο μυστηριακά και ιστορικά τοπόσημα της Σάμου, η Παναγία η Σαραντασκαλιώτισσα, χτισμένη μέσα σε σπηλιά, βρίσκεται σε χαράδρα με 40 σκαλοπάτια λαξευμένα στον βράχο.

🧘‍♂️ Η παράδοση αναφέρει πως το σημείο ήταν καταφύγιο του Πυθαγόρα, ενώ παράλληλα λειτούργησε ως ασκητήριο κατά τον 10ο αιώνα. Ο επισκέπτης θαυμάζει σταλακτίτες, σπηλαιώδη θόλους και απότομο βάραθρο, σε μια τοποθεσία που συνδυάζει φυσική ομορφιά και πνευματική ενέργεια.

🎉 Εορτάζει στις 8 Σεπτεμβρίου, προσελκύοντας ντόπιους και τουρίστες.

🌿 Παναγία Μυρτιδιώτισσα

📍 Κοντά στο Γυμνάσιο και Λύκειο Μαραθοκάμπου

Η Παναγία η Μυρτιδιώτισσα είναι ένα σεμνό παρεκκλήσι, που παλαιότερα εξυπηρετούσε ως νεκροταφειακός ναός του χωριού. Τοποθετημένο δίπλα από το Γυμνάσιο και το Λύκειο, συνδέει τη θρησκευτική παράδοση με την εκπαιδευτική ζωή.

🕊️ Γιορτάζει στις 23 Σεπτεμβρίου, σε ανάμνηση του θαύματος της ανεύρεσης της ιερής εικόνας της Παναγίας με μυρτιές στα Κύθηρα πριν από 500 χρόνια.

🎊 Παραδοσιακά Πανηγύρια και Γιορτές στον Μαραθόκαμπο Σάμου

Η περιοχή του Μαραθοκάμπου ζωντανεύει κάθε καλοκαίρι με πανηγύρια γεμάτα μουσική, χορό, γλέντι και παραδοσιακά εδέσματα, αποτελώντας εμπειρία για κάθε επισκέπτη που θέλει να νιώσει τον παλμό της Σαμιώτικης ζωής. Τα τοπικά πανηγύρια είναι άκρως δημοφιλή και φέρνουν κοντά ντόπιους, επισκέπτες και απόδημους.

🙏 Πανηγύρι Αγίας Τριάδος

📍 Μαραθόκαμπος – ενορία Άνω Ρούγας
🎉 Παραμονή του Αγίου Πνεύματος

Το μεγαλύτερο πανηγύρι του χωριού, γίνεται στην Άνω Ρούγα, στο προαύλιο της εκκλησίας της Αγίας Τριάδος. Περιλαμβάνει λειτουργία, παραδοσιακό φαγητό, άφθονο κρασί και ζωντανή νησιώτικη μουσική. Το γλέντι στήνεται με χορούς που διαρκούν μέχρι αργά, υπό τη δροσιά της πλαγιάς και με θέα τα φώτα του κάμπου.

🔥 Γιορτή του Αη Γιαννού του Κλήδονα

📍 Όρμος Μαραθοκάμπου
📆 23 Ιουνίου – Παραμονή Αη Γιαννιού

Ένα έθιμο με ρίζες βαθιά μέσα στον χρόνο! Το άναμμα της φωτιάς, το πήδημα των φλόγων, το άνοιγμα του κλήδωνα με προφητικά λόγια και πολύ... μυστήριο, συνοδεύονται από χορευτικά του Πολιτιστικού Συλλόγου, φαγητό, κρασί και γλέντι μέχρι τελικής πτώσης. Η παραλία και η προβλήτα του Όρμου μετατρέπονται σε ένα μεγάλο καλοκαιρινό πάρτι με παραδοσιακό χρώμα.

⛪ Πανηγύρι Αγίας Κυριακής

📍 Οικισμός Αγίας Κυριακής – κοντά στον Λιμνιώνα
📆 6 Ιουλίου – Παραμονή εορτής

Σε έναν από τους πιο γραφικούς οικισμούς, μέσα στη φύση και κοντά στην ακτή, στήνεται το πανηγύρι της Αγίας Κυριακής, με νησιώτικα τραγούδια, ψησταριές, παραδοσιακά φαγητά και χορό κάτω από τα αστέρια. Από τα πιο αυθεντικά και αγαπημένα πανηγύρια του καλοκαιριού.

🕯️ Πανηγύρι Προφήτη Ηλία

📍 Πλατεία Λούγκας – Μαραθόκαμπος
📆 19 Ιουλίου – Παραμονή εορτής

Στην παραδοσιακή καρδιά του χωριού, στην πλατεία της Λούγκας με τον πλάτανο και τη βρύση, γιορτάζεται ο Προφήτης Ηλίας. Το βράδυ μετά τον εσπερινό, αρχίζει το γλέντι με ζωντανή ορχήστρα, κρασί, μαγειρευτά, και χορό που ενώνει όλες τις ηλικίες.

🍷 Γιορτή Κρασιού

📍 Όρμος Μαραθοκάμπου – παραλία και λιμάνι
📆 Καλοκαιρινός μήνας (συνήθως Αύγουστος)

Η Γιορτή Κρασιού συγκεντρώνει πλήθος επισκεπτών στην παραλία και το λιμάνι του Όρμου. Διατίθεται δωρεάν τοπικό κρασί, ενώ το φαγητό και οι χοροί δημιουργούν ένα από τα πιο έντονα καλοκαιρινά στιγμιότυπα της περιοχής. Ένα πανηγύρι-θεσμός για την τουριστική σεζόν.

🐟 Γιορτή Ψαράδων

📍 Όρμος Μαραθοκάμπου – παραλία λιμανιού
📆 Τέλος Ιουλίου ή αρχές Αυγούστου

Μια γιορτή αφιερωμένη στους ανθρώπους της θάλασσας. Οι ψαράδες προσφέρουν φρέσκους μεζέδες, ψάρι, ούζο και κρασί, συνοδεία ζωντανής μουσικής και παραδοσιακού χορού. Σημείο συνάντησης για γλεντζέδες, λάτρεις του φρέσκου φαγητού και φίλους της Σάμου.

🎭 Έθιμο των Φραντζολιών – Το Καρναβάλι του Μαραθοκάμπου

Στον Μαραθόκαμπο, οι Απόκριες δεν είναι απλώς μια εποχιακή γιορτή· είναι πολιτισμική εμπειρία. Το παραδοσιακό έθιμο των «Φρατζολιών» έχει βαθιές ρίζες και αποτελεί τον ιδιαίτερο τοπικό τρόπο να γιορταστεί η αποκριά με σατιρική διάθεση, φαντασία και κοινωνικό σχολιασμό.

🤡 Τι είναι τα «Φρατζόλια»

Τα «Φρατζόλια» είναι μασκαράδες ντυμένοι με αλλόκοτη και αστεία περιβολή. Δεν πρόκειται για στολές έτοιμες ή φανταχτερές· το αντίθετο! Είναι συνδυασμοί παλιών, λερωμένων, παράταιρων ρούχων, σε στρώσεις και με ακραίες λεπτομέρειες – από εσώρουχα μέχρι περούκες και πρόχειρες μάσκες, με έναν και μόνο σκοπό: να είναι όσο πιο παράδοξοι γίνεται.

🕺 Η πομπή των Φρατζολιών

Κατά τη δεύτερη Κυριακή των Αποκρεών, οι «παρέες» των Φρατζολιών ξεκινούν από την αίθουσα του Πολιτιστικού Συλλόγου Μαραθοκάμπου και κάνουν παρέλαση στα σοκάκια του χωριού, στα καφενεία, στις πλατείες, ακόμα και σε σπίτια! Χορεύουν, τραγουδούν, σατιρίζουν, αυτοσαρκάζονται, προκαλούν – πάντα μέσα σε πλαίσιο ελευθερίας και κοινωνικής ανοχής. Ό,τι συμβαίνει στα Φρατζόλια... συγχωρείται!

🪕 Μουσική και σάτιρα χωρίς όρια

Η παράδοση περιλαμβάνει τσαμπούνες, ζωντανή μουσική, τραγούδια "αδιάντροπα", λαϊκή ποίηση, τοπικά «πειράγματα» και – πολύ συχνά – καυστικά σχόλια για την επικαιρότητα, τους πολιτικούς, τους τοπικούς φορείς και τα κοινωνικά θέματα. Η εμφάνιση των μασκαράδων μπορεί να περιλαμβάνει ακόμα και υπερβολικά ή χιουμοριστικά σεξουαλικά σύμβολα, πάντα όμως μέσα στο πνεύμα της αποκριάς και της παραδοσιακής ελευθερίας της σάτιρας.

🎉 Το γλέντι κορυφώνεται

Η πομπή των Φρατζολιών ολοκληρώνεται με μεγάλο γλέντι στην αίθουσα του Πολιτιστικού Συλλόγου, όπου σερβίρονται μεζέδες, κρασί και η διασκέδαση συνεχίζεται μέχρι το πρωί. Όλοι οι κάτοικοι συμμετέχουν, χορεύουν, γελάνε και γιορτάζουν χωρίς ταμπού.

🎭 Μια γιορτή κοινωνικού καθρέφτη

Τα «Φρατζόλια» δεν είναι απλώς διασκέδαση. Είναι καθρέφτης της κοινωνίας, μια στιγμή που όλα ανατρέπονται – φύλο, ρόλοι, αξιοπρέπεια, εξουσία – και όλα επαναπροσδιορίζονται μέσα από το χιούμορ και την κριτική. Αυτή η ετήσια ανατρεπτική αποφόρτιση δίνει στους κατοίκους του Μαραθοκάμπου την ευκαιρία να εκφράσουν ό,τι δεν λέγεται εύκολα… μέσα από τον φακό της γελοιοποίησης.

💥 Έθιμο των Οβίδων – Η Εκρηκτική Ανάσταση του Μαραθοκάμπου

Στον Μαραθόκαμπο της νοτιοδυτικής Σάμου, το Πάσχα δεν ακούγεται… εκτός αν βροντήξει! Το παραδοσιακό έθιμο των οβίδων, που κρατά σχεδόν 200 χρόνια, ζωντανεύει κάθε Κυριακή του Πάσχα, μετατρέποντας το χωριό σε μια εκρηκτική σκηνή αναστάσιμου θεάματος.

🧨 Ιστορική Ρίζα & Ανάγκη Έκφρασης

Η καταγωγή του εθίμου χάνεται στα χρόνια της Τουρκοκρατίας. Οι κάτοικοι του Μαραθοκάμπου, θέλοντας να εκφράσουν την Ανάσταση του Χριστού, αλλά και την ανάγκη τους για ελευθερία, επινόησαν αυτοσχέδια εκρηκτικά, τα οποία έριχναν με ανοχή των Οθωμανών – μια έμμεση, δυναμική δήλωση πίστης και ταυτότητας.

🔩 Προετοιμασία όλο τον χρόνο

Το έθιμο απαιτεί χρόνο, χρήμα και συντονισμό. Κάθε ενορία του χωριού ξεκινά μήνες πριν να μαζεύει χρήματα για μπαρούτι και καλύκες. Ακολουθεί η κατασκευή και το τάπωμα των βλημάτων – εργασία επίπονη και χειρωνακτική, που μονοπωλείται από άνδρες των ενοριών.

📍 Το "Ταμπάνι" – Θέση, Σχέδιο και Τιμή

Κάθε ενορία έχει το δικό της «Ταμπάνι» – το σημείο σε ύψωμα γύρω απ’ το χωριό, απ’ όπου γίνεται η εκπυρσοκρότηση. Τοποθετούνται με τέτοιον τρόπο, ώστε κατά τη ρίψη να σχηματίζονται καπνοί με χρώματα και γεωμετρία – ένα οπτικοακουστικό υπερθέαμα, που δε μένει απαρατήρητο.

🚩 Η Ώρα της Έκρηξης

Την ώρα που η πομπή των λαβάρων της κάθε ενορίας περνά από συγκεκριμένο σημείο του χωριού, ξεκινά η ομοβροντία των οβίδων. Χιλιάδες εκρήξεις δημιουργούν καταιγιστική ατμόσφαιρα και συγκίνηση στο κοινό που παρακολουθεί από τις αλάνες και τα υψώματα, κρατώντας την ανάσα του.

🏆 Το Άτυπο Βραβείο

Μετά τη «μάχη», γίνεται ο απολογισμός: ποια ενορία είχε την πιο δυνατή, την πιο εντυπωσιακή, την πιο καλοσχεδιασμένη βολή; Η συζήτηση κρατά μέρες, και το θέμα εξελίσσεται σε πραγματικό θέμα τιμής για όλους τους συμμετέχοντες.

🧨 Μια Παράδοση Ζωντανή και Μοναδική

Το έθιμο των οβίδων δεν είναι μόνο θόρυβος. Είναι έκφραση κοινότητας, τελετουργία, σύμβολο αντοχής και τοπικής ταυτότητας. Συνδυάζει λαϊκή τέχνη, τεχνική δεξιοτεχνία και συλλογικό πάθος σε μια παράδοση που δεν μοιάζει με καμία άλλη στο Αιγαίο.

Σύλλογοι

Οι σύλλογοι που δραστηριοποιούνται στην περιοχή του Μαραθοκάμπου είναι οι ακόλουθοι:

• Α.Σ. Κέρκης Μαραθοκάμπου Σάμου
• Εθελοντικές Πυροσβέστες Μαραθοκάμπου
• Ένωση Τουριστικών Επαγγελματιών Μαραθοκάμπου (E.T.E.M.)
• Εξωραϊστικός και Πολιτιστικός Σύλλογος Φίλων Μαραθοκάμπου
• Πολιτιστικός Σύλλογος Όρμου Μαραθοκάμπου ¨Άγιος Νικόλαος»

Α.Σ. Κέρκης Μαραθοκάμπου Σάμου

Ο Α.Σ. Κέρκης ιδρύθηκε το 1978 και το 1980 δημιουργήθηκε το τμήμα βόλεϊ. Για περισσότερα από 40 χρόνια το τμήμα βόλεϊ προσφέρει τις υπηρεσίες του σε μια πορεία παράλληλη με την ανάπτυξη της ευρύτερης περιοχής.

Το αθλητικό σωματείο Κέρκης Μαραθοκάμπου αποτελεί το φάρο του αθλητισμού για την ευρύτερη περιοχή. Με τμήματα στα αθλήματα που ποδοσφαίρου, του βόλεϊ αλλά και του μπάσκετ (κατά καιρούς) διατηρεί ενεργή τη δράση του και τη συμμετοχή του στα τοπικά πρωταθλήματα μυώντας στον αθλητισμό τα παιδιά από τα πρώτα τους χρόνια. Επίσης, έχει ακαδημίες νέων αλλά και ενηλίκων για τα τμήματα του ποδοσφαίρου και του βόλεϊ σημειώνοντας κατά καιρούς επιτυχίες αναδεικνύοντας το πάθος και την αγωνιστικότητα των αθλητών αλλά και των παραγόντων που στηρίζουν τη δράση του σωματείου.

Εθελοντικές πυροσβέστες Μαραθοκάμπου

Η προσπάθεια του εθελοντισμού ξεκινά από το έτος 1981 εξαιτίας του γεγονότος ότι ο Μαραθόκαμπος έχει πληγεί πολλές φορές από πυρκαγιές. Αρκετοί πολίτες έχοντας τα ελάχιστα μέσα όπως τσάπες, φτυάρια κ.τ.λ.. αλλά κυρίως την αγάπη τους ρίχνονταν στη μάχη με τις φλόγες.

Η φωτιά του 2000 όμως που άφησε πίσω της τεράστια καταστροφή αποτέλεσε το κίνητρο για την οργάνωση των εθελοντών τόσο για την πρόληψη όσο και για την καταστολή των πυρκαγιών.Από το 2001 μέχρι το 2003 η δύναμη των εθελοντών αυξήθηκε και με τη στήριξη της τοπικής αυτοδιοίκησης, συλλόγων αλλά τουριστών φίλων της Σάμου ξεκίνησε η απόκτηση οχημάτων και πυροσβεστικού εξοπλισμού.

Το 2010 η εθελοντική ομάδα έγινε επίσημα σωματείο.Τα έξοδα του σωματείου καλύπτονται αποκλειστικά από δράσεις των εθελοντών και από δωρεές και χορηγίες ανθρώπων που αναγνωρίζουν τη συμβολή των εθελοντών στον τόπο μας. Ενώ τα έξοδα για τη συντήρηση του εξοπλισμού παρέχονται από το δήμο. Η δράση των εθελοντών μας δεν περιορίζεται στην κατάσβεση των πυρκαγιών αλλά σε κάθε άλλη περίπτωση έκτακτης ανάγκης που προκαλείται, όπως σεισμοί,, πλημμύρες, κ.τ.λ..

Ένωση Τουριστικών Επαγγελματιών Μαραθοκάμπου (E.T.E.M.)

Η Ένωση Τουριστικών Επαγγελματιών Μαραθοκάμπου E.T.E.M. απαρτίζεται από μέλη που δραστηριοποιούνται στον τομέα του τουρισμού προερχόμενοι από όλους τους σχετικούς κλάδους αυτού (εστίαση, φιλοξενία, παροχή υπηρεσιών). Στόχος της Ε.Τ.Ε.Μ. είναι η προβολή και η ανάδειξη της ευρύτερης περιοχής του Μαραθοκάμπου φροντίζοντας ο επισκέπτης να αποκομίζει τις καλύτερες των εντυπώσεων για τον τόπο.

Εξωραϊστικός και Πολιτιστικός Σύλλογος Φίλων Μαραθοκάμπου

Ο σύλλογος αυτός ιδρύθηκε το έτος 1978 και από τότε επιτελεί το δύσκολο έργο της διαφύλαξης της Πολιτιστικής κληρονομιάς της περιοχής του Δήμου Μαραθοκάμπου. Είναι από τους πιο δραστήριος σύλλογος της περιοχής και διοργανώνει κάθε χρόνο λαϊκές εκδηλώσεις σε συνεργασία με την Κοινότητά Μαραθοκάμπου και τον δήμο.

Από το 1986 ο Σύλλογος στεγάζεται στην αίθουσα του κεντρικού παλιού κινηματογράφου του χωριού η οποία είναι και η μόνη αίθουσα σ' όλο το Δήμο για πολιτιστικές εκδηλώσεις.

Αυτή τη στιγμή λειτουργούν στο σύλλογο 7 τμήματα χορού, τμήμα θεάτρου, θεάτρου σκιών.Κατά καιρούς έχουν δημιουργηθεί τα εξής τμήματα: μουσικό εργαστήρι, μικτή χορωδία, εργαστήρι κοπτικής και ραπτικής, εργαστήρι ζωγραφικής και χειροτεχνίας.Οι κύριες εκδηλώσεις είναι: χορευτικές παραστάσεις, Παραστάσεις Καραγκιόζη σε τακτά διαστήματα και σε περιόδους διακοπών, Έθιμο αποκριάς «Παρέλαση Φρατζολιών», τοπικό έθιμο με σάτιρα και παραδοσιακό γλέντι.

Παραδοσιακά νησιώτικα γλέντια διοργανώνονται το καλοκαίρι όπως την παραμονή της Αγίας Κυριακής στον ομώνυμο οικισμό, καθώς και άλλες φορές.Επίσης διοργανώνονται Μουσικές βραδιές με θέμα το Ρεμπέτικο, το Μικρασιάτικο και το Νησιώτικο τραγούδι, όπως επίσης και διάφορες διαλέξεις με θέματα κοινωνικά, ιστορικά, παρουσιάσεις- εκθέσεις βιβλίων κ.τ.λ

Τα μέλη του συλλόγου συμμετέχουν σε πολλές εθελοντικές δράσεις σε συνεργασία με άλλους φορείς και σωματεία και είναι πάντα πρόθυμοι σε εργασίες εξωραϊσμού του χωριού και πέριξ αυτού. Αποστολές του συλλόγου έχουν επισκεφτεί αρκετές φορές την Τουρκία συμμετέχοντας στο Φεστιβάλ Ειρήνης καθώς και στην Αυστραλία όπου ανέδειξαν τον πολιτισμό και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του τόπου.

Εξωραϊστικός Σύλλογος όρμου Μαραθοκάμπου Σάμου «Άγιος Νικόλαος»

Ο σύλλογος ιδρύθηκε στις 20 Μαΐου 1981 με σκοπό την πνευματική, πολιτιστική και κοινωνική ανάπτυξη της περιοχής.Είναι ένας ενεργός σύλλογος καθώς διοργανώνει και συμμετέχει σε δράσεις για την προστασία του περιβάλλοντος, την ιστορική ανάδειξη και την προβολή των παραδοσιακών χαρακτηριστικών του οικισμού του Όρμου και τον εξωραϊσμό της περιοχής. Διοργανώνει καλλιτεχνικές εκδηλώσεις, χοροεσπερίδες και διαλέξεις ιδιαίτερα την καλοκαιρινή περίοδο.

Περιπατητική Διαδρομή Μαραθοκάμπου

1.     Αφετηρία -Έναρξη διαδρομής

2.     Τουριστικό Περίπτερο

3.     Κεντούριος Σχολή -Δημοτικό Σχολείο

4.     Μνημείο πεσόντων Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου

5.     Πλατεία – Εκκλησία Αγίου Αντωνίου

6.     Γυμνάσιο -Λύκειο Μαραθοκάμπου

7.     Εκκλησία Παναγία η Μυρτιδιώτισσα

8.     Πλατεία Λάκκας

9.     Παραδοσιακά Πλυσταριά Λάκκας

10.  Οικία Πατριάρχη Ιεροσολύμων Δαμιανού

11.  Καμάρα Ρήνα

12.  Καμάρα Σουλού

13.  Καμάρα Αλεξίου Κιάσσου

14.  Εκκλησία Αγίας Βαρβάρας

15.  Καμάρα Ψωμά

16.  Εκκλησία Αγίας Παρασκευής

17.  Οικία Καπετάν Σταμάτη -ήρωας επανάστασης 1821

18.  Παραδοσιακή Βρύση Σγουρού

19.  Παραδοσιακά πλυσταριά

20.  Παλιό ξυλουργείο

21.  Κτίριο παλιάς κοινότητας Μαραθοκάμπου

22.  Πλατεία Λούγκας

23.  Κτίριο παλιού κινηματογράφου

24.  Άγαλμα Καπετάν Σταμάτη Γεωργιάδη– ήρωας Επαναστάσης 2021

Παραπομπές

(Ελληνικά) Βάση δεδομένων της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής.

Κρητικίδης, Εμμανουήλ (1869). Τοπογραφία: Αρχαία και σημερινή της Σάμου υπό Εμμανουήλ Ι. Κρητικίδου. Ερμούπολη: Ρενιέρη Πρίντεζη.

Σταματιάδης, Επαμεινώνδας (1899). Σαμιακά, ήτοι ιστορία της νήσου από των αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι των καθ’ ημάς.

Πηγές

• Τουριστικός οδηγός "ΔΙΑΚΟΠΕΣ" (2003), εκδ. Δημοσιογραφικού Οργανισμού Λαμπράκη
• Σταματιάδης, Επαμεινώνδας Ι (1862). Σαμιακά ήτοι ιστορία της νήσου Σάμου από των αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι των καθ ημάς. Τόμος πρώτος / υπό Επαμεινώνδου Ι. Σταματιάδου. Αθήνησι: Τύποις Π. Α. Σακελλαρίου, 1862. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 13 Δεκεμβρίου 2022. Ανακτήθηκε στις 24 Δεκεμβρίου 2020.
• Δημητρίου Ν. (1987), Λαογραφικά της Σάμου, Αθήνα:Πνευματικό Ίδρυμα Σάμου «Νικόλαος Δημητρίου»
• Ελληνική Στατιστική Αρχή, Απογραφή Πληθυσμού 2001, URL: https://geodata.gov.gr/dataset/apographe-plethusmou-2001
• Ελληνική Στατιστική Αρχή, Απογραφή Πληθυσμού 2011, URL: https://www.statistics.gr/2011-census-pop-hous
• Καμπουράκης Κ.ΠαξινόςΧ., Πήττας Μ. (1999), Χρονικό Σάμου. Φτεριάς τεύχος 2
• Κιάσσου Ν., Οβίδες στον Μαραθόκαμπο της Σάμου. Το πιο εκρηκτικό έθιμο του Πάσχα,URL: http://www.mixanitouxronou.gr/ovides-ston-marathokampo-tis-samou-to-pio-ekriktiko-ethimo/
• Κιλουκιώτης Ε., Μαραθόκαμπος – Ανάλεκτακαι άλλα, Έκδ. Σύλλογοςτων Απανταχού Μαραθοκαμπιτών
• Κλουβάτος, Δ. (2011), Η Σπηλιά του Πυθαγόρα,Καρλόβασι Σάμου: Πανεπιστ
• Κρητικίδης, Ε. (1869), Τοπογραφία: Αρχαία και σημερινή της Σάμου υπό Εμμανουήλ Ι. Κρητικίδου. Ερμούπολη: Ρενιέρη Πρίντεζη
• Κώνστα Χ.(2017), Η εκκλησία του Αγίου Αντωνίου στον Μαραθόκαμπο,Φτεριάς, Τεύχος 72
• Λαίου, Σ, (2002), Η Σάμος κατά την οθωμανική περίοδο, UniversityStudioPress
• Μαργαρώνης, Μ (1966), Γεωργαφία Νομού Σάμου, Σάμος: Εκδοτικός Οίκος Εμμαν. Κωνστ.Τρόβα
• Παπαϊωάννου, Κ. (1997), Εκκλησίες και Μοναστήρια της Σάμου, Αθήνα: Πνευματικό Ίδρυμα Σάμου «Νικόλαος Δημητρίου»
• Σταματιάδης, Ε. (1899), Σαμιακά, ήτοι ιστορία της νήσου από των αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι των καθ’ ημάς
• Σταματιάδης, Ε. (1966), Σαμιακά, Λαογραφία της Σάμου, Αθήνα: Ι. Ζαφείρη
• Συλλογικό έργο (1992), Αντιπελάργηση, Τιμητικός τόμος για τον Νικόλαο Α. Δημητρίου, Αθήνα: Πνευματικό Ίδρυμα Σάμου «Νικόλαος Δημητρίου»